Struikelsteen voor Maurtits Herman Nieweg

Struikelsteen gelegd voor Maurits Herman Nieweg (1926-1943)

Dinsdag 9 oktober zijn in Appingedam de eerste zestien struikelstenen gelegd ter herdenking van Joodse inwoners van Appingedam die door de nazi’s werden vermoord. Een van die vermoorde Joodse Damsters was Maurits Herman Nieweg (1926-1943) oud-leerling van de Rijks HBS Appingedam, een rechtsvoorganger van onze huidige school. Zijn naam staat vermeld op de gedenkplaat bij de trap in het schoolgebouw van het Rudolph Pabus Cleveringa Lyceum aan de Pastorielaan. De gedenkplaat werd oorspronkelijk (in 1950) geplaatst in het gebouw van de Rijks HBS, toen gevestigd aan de Wilhelminaweg, ter nagedachtenis van drie personeelsleden en drie Joodse leerlingen die tijdens de bezettingsjaren omkwamen.

Tussen januari en juni van dit jaar hebben leerlingen uit de vwo-3/plusstroom voor het vak wetenschapsoriëntatie onderzoek gepleegd naar de vraag: wie was de tijdens de bezetting omgekomen leerling Maurits Nieweg? Het was een vraag die aan het begin van het onderzoek nog niet zo eenvoudig beantwoord kon worden. De leerlingen hebben hiervoor uiteenlopende bronnen geraadpleegd en de resultaten op 21 juni jl. gepresenteerd in een boekje met de titel Portret van Maurits Herman Nieweg (1926-1943).

Dinsdag 8 oktober werden aan de Dijkstraat 36 in Appingedam vier struikelstenen gelegd voor het huis van Maurits en zijn familie. Rika Pot, voorzitter van de Stichting Struikelstenen Appingedam, memoreerde het mooie en belangrijke werk dat onze leerlingen hebben verzet voor het "weer een gezicht geven" van Maurits Nieweg, slachtoffer van de holocaust dat ooit een leerling van onze school was en een inwoner van Appingedam.

Tijdens het meer besloten middagdeel hebben Kevin Hassing en Willemijn Stoppels (vwo-4) in het Joods herdenkingscentrum (voormalige synagoge) op fijnvoelende wijze het gedicht "Dan struikel ik" voorgedragen. Kevin deed dit in het Nederlands en Willemijn in het Engels. Zeer indrukwekkend! Ook de aanwezige gasten uit Israël, de VS en Engeland liet dit niet onberoerd. Na afloop werd het professioneel gedrukte Portret van Maurits Nieweg aangeboden voor de prijs van € 2,50. Voor dit bedrag is het nog steeds voor belangstellenden verkrijgbaar.

De dag heeft de leerlingen en mij niet onberoerd gelaten. Er is het afgelopen schooljaar door deze leerlingen een project uitgevoerd dat inhoudelijk over belangwekkende zaken handelde: training op het vlak van wetenschappelijke kennis en vaardigheden binnen een context van empathie, historisch besef en verantwoordelijkheid.

Redmer Wolbers

Gedicht van Hans Aalbersberg (voorgedragen door Kevin Hassing en Willemijn Stoppels tijdens de legging van de eerste Struikelstenen in Appingedam op 9 oktober 2018)

Dan struikel ik

het is allemaal zo lang geleden

1940 – mijn vader en moeder waren nog niet eens geboren

wat kan ik er mee?

ik moet verder!

en dan struikel ik

over een steen

anders dan de andere in de stoep

een steen

vertelt dat hier iemand

zó maar uit zijn huis gehaald

maar het was niet mijn familie

ik ken zijn naam, en verder niet

een vreemde uit een ver en bang verleden

wat kan ik er mee?

ik moet verder!

en dan struikel ik

over een steen

anders dan de andere in de stoep

een steen

vertelt dat hier iemand

niet meer thuis kwam

en al was het geen familie

al ken ik zijn naam en verder niet:

ik moet verder

en zorgen dat het nooit meer zo ver komt.